II bitwa nad Aisne
Wstęp
II bitwa nad Aisne, znana także jako bitwa pod Chemin des Dames, miała miejsce w wiosną 1917 roku i była częścią szerokiej ofensywy znanej jako „ofensywa Nivelle’a”. Była to kluczowa próba wojsk Ententy, mająca na celu zadanie decydującej klęski niemieckim armiom na froncie zachodnim I wojny światowej. W tym artykule przyjrzymy się szczegółowo tej bitwie, jej kontekstowi, przebiegowi oraz skutkom, jakie wywarła na morale armii francuskiej oraz dalsze działania wojenne.
Przyczyny i przygotowania do bitwy
Ofensywa nad Aisne była wynikiem planów gen. Roberta Nivelle’a, który zastąpił gen. Josepha Joffre’a na stanowisku głównodowodzącego armii francuskiej w grudniu 1916 roku. Nivelle opracował strategię, której celem było zdobycie strategicznego grzbietu Chemin des Dames, leżącego 110 km na północny wschód od Paryża. Grzbiet ten górował nad okolicznym terenem i był uważany za kluczowy punkt obronny dla Niemców.
Plan ofensywy zakładał przeprowadzenie ataku z północy na południe, zaczynając od działań Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego pod Arras, a następnie przejście do głównego uderzenia dwóch francuskich grup armii nad rzeką Aisne. W marcu 1917 roku Nivelle był przekonany o konieczności przeprowadzenia ofensywy, licząc na szybkie i zdecydowane zwycięstwo, które mogłoby zmienić bieg wojny.
Przebieg bitwy
Ofensywa rozpoczęła się 9 kwietnia 1917 roku atakiem brytyjskim pod Arras. Następnie, 16 kwietnia, Grupa Armii Rezerwowych zaatakowała Chemin des Dames. Niemcy byli dobrze przygotowani do obrony; grzbiet Chemin des Dames był znanym kamieniołomem, gdzie prace wydobywcze pozostawiły labirynt jaskiń i tuneli wykorzystywanych przez wojska niemieckie jako schronienie przed bombardowaniami.
Francuska piechota natrafiła na zmasowany ostrzał niemieckich karabinów maszynowych oraz artylerii. Mimo początkowych sukcesów taktycznych i zdobycia około 29 000 jeńców oraz 187 dział, atakujący nie zdołali pokonać armii niemieckiej. W wielu punktach frontu francuska piechota została odepchnięta, co doprowadziło do znacznych strat.
Skutki bitwy
Porażka w II bitwie nad Aisne miała druzgocący wpływ na morale armii francuskiej. Wiele dywizji zbuntowało się przeciwko dowództwu, a żołnierze utracili wiarę w skuteczność strategii Nivelle’a. W obliczu narastających problemów gen. Philippe Pétain zastąpił Nivelle’a na stanowisku głównodowodzącym. Pétain przyjął nową strategię „leczenia i obrony”, która miała na celu oszczędzenie francuskiej piechoty oraz kontynuowanie wyniszczania armii niemieckiej.
Pétain wprowadził szeroki program przezbrojenia armii francuskiej oraz poprawił warunki życia żołnierzy poprzez zapewnienie lepszego wyżywienia i wyższego żołdu. Dzięki tym zmianom morale armii zaczęło się poprawiać. Jednocześnie kary za bunty były surowe – rozstrzelano wielu buntowników jako przykład dla innych żołnierzy.
Nowe strategie i kontynuacja walk
Nowa strategia Pétain’a nie polegała jedynie na biernej obronie. W czerwcu i lipcu 4., 6. oraz 10. Armia przeprowadziły kilka ograniczonych ataków. Równocześnie pierwsza armia została wysłana do Flandrii, aby uczestniczyć w III bitwie pod Ypres. Brytyjczycy przedłużyli swoją ofensywę pod Arras aż do połowy maja, mimo wysokich strat i malejących zysków terytorialnych.
Francuzi zdołali odzyskać część terytorium utraconego wcześniej dzięki atakowi pod Verdun w sierpniu oraz bitwie pod La Malmaison w październiku 1917 roku, która doprowadziła do zdobycia zachodniego krańca Chemin des Dames i zmusiła Niemców do wycofania się na północny brzeg rzeki Ailette.
Podsumowanie
II bitwa nad Aisne była jednym z kluczowych starć I wojny światowej, które ujawniło słabości zarówno strategii ofensywnych Ententy, jak i morale ich armii. Mimo początkowych sukcesów taktycznych, ostatecznie nie przyniosła oczekiwanych rezultatów i zakończyła się porażką dla Francuzów. Zmiany w dowództwie oraz nowe podejście gen. Pétain’a przyniosły pewną poprawę sytuacji, jednak kosztowały one wiele ofiar i zaufania żołnierzy do swoich dowódców. Bitwa ta pozostaje ważnym elementem historii II wojny światowej oraz dowodem na to, jak trudne były realia wojenne tamtych czasów.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).