Kamienica Józefa Bakela w Warszawie
Kamienica Józefa Bakela w Warszawie
Kamienica Józefa Bakela, usytuowana przy ulicy Chmielnej 126 na rogu z ulicą Żelazną 25 w Warszawie, to jeden z przykładów historycznej architektury stolicy. Wybudowana w 1897 roku, jest świadkiem wielu ważnych wydarzeń w historii miasta i znaczącym elementem jego urbanistycznego krajobrazu. Kamienica ta nie tylko odzwierciedla architektoniczne trendy końca XIX wieku, ale również ukazuje zmieniające się losy Warszawy na przestrzeni lat.
Historia budowy i znaczenie kamienicy
Kamienica została wzniesiona w kontekście intensywnego rozwoju zachodniego odcinka ulicy Chmielnej, który miał miejsce w ostatnich latach XIX wieku. Jej budowa była częścią większego procesu urbanizacji dzielnicy Mirów oraz zbliżenia zabudowy do terenów kolejowych, rozciągających się wzdłuż torów od Dworca Wiedeńskiego. W latach 1896-1900 powstały sąsiednie budynki przy numerach 128 i 130, które również charakteryzowały się bogatą dekoracją sztukatorską, niestety częściowo zniszczoną w latach 60. XX wieku.
Kamienica Józefa Bakela wyróżnia się narożnym położeniem oraz ośmioprzęsłową elewacją od strony ulicy Żelaznej, co nadaje jej większą istotność w przestrzeni miejskiej. Dzięki tym cechom, budynek stał się kluczowym elementem pierzei na krańcu zachodniego Śródmieścia, reprezentującym styl architektoniczny przełomu XIX i XX wieku.
Rola podczas II wojny światowej
W okresie II wojny światowej kamienica odegrała ważną rolę podczas powstania warszawskiego. Znajdowała się w strategicznym miejscu blisko linii frontu i była wykorzystywana jako reduta przez powstańców. Szczególnie intensywne walki miały miejsce w pierwszych dniach powstania, kiedy to kamienica stanowiła ważną placówkę dla kompanii dowodzonej przez Zbigniewa Bryma „Zdunina”. Jego wspomnienia związane z tym okresem zostały uwiecznione w książce „Żelazna reduta”. Po wojnie styk Śródmieścia i Woli, gdzie zlokalizowana jest kamienica, określano mianem „Dzikiego Zachodu” z powodu zaniedbań ze strony władz komunistycznych.
Zreprywatyzowanie i współczesne wyzwania
Po zakończeniu II wojny światowej kamienica uległa wielu zmianom, a jej wartość historyczna przez długi czas nie była doceniana. Dopiero w latach 2010 i 2012 nastąpiła jej reprywatyzacja na podstawie decyzji wydanych na mocy Dekretu Bieruta. W momencie pierwszej decyzji zameldowanych było w niej około 70 osób. W 2012 roku budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków Warszawy.
Obecnie zachodni odcinek Chmielnej jest w złym stanie technicznym, co wzbudza niepokój społeczności lokalnej oraz stowarzyszenia Miasto Jest Nasze. W lutym 2019 roku złożyli oni wniosek do wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisanie kamienicy do rejestru zabytków. Ich inicjatywa ma na celu ochronę wartości historycznych tego miejsca oraz podjęcie działań rewitalizacyjnych.
Architektura kamienicy
Fasada trzypiętrowej kamienicy składa się z dziesięciu przęseł oraz trzech ryzalitów, z których jeden wyróżnia się podwójną liczbą okien. Urok elewacji podkreśla uskokowy gzyms wieńczący, składający się z czterech profilowanych listew wysuniętych przed lico budynku. To rozwiązanie architektoniczne nadaje bryle dynamiki oraz wizualnej lekkości.
Pierwotny wystrój kamienicy był bogato zdobiony: opaski okienne były sztukatorsko dekorowane, a na piętrach znajdowały się naczółki oraz zworniki. Do dziś zachowało się siedem balkonów, które są świadectwem ich pierwotnego kształtu – cztery z nich mają oryginalne balustrady kute w faliste motywy wolut. Pozostałe trzy charakteryzują się żeliwnymi tralkami.
Warto również zwrócić uwagę na boniowanie kondygnacji przyziemia, które było poprzebijane licznymi witrynami, a część z nich zachowała oryginalne zamknięcie łukiem płaskim. Pomimo upływu lat i licznych zmian, do współczesnych czasów dotrwał przejazd bramny oraz wystrój klatek schodowych.
Zakończenie
Kamienica Józefa Bakela to nie tylko przykład pięknej architektury warszawskiej końca XIX wieku, ale również ważna część historii stolicy Polski. Jej losy pokazują zmieniające się oblicze miasta – od czasów świetności przedwojennej Warszawy po trudne lata drugiej wojny światowej i okres PRL-u. Obecne działania mające na celu ochronę i rewitalizację tego budynku są niezbędne, aby zachować pamięć o jego historii oraz przywrócić mu dawną świetność. Kamienica przy Chmielnej 126 zasługuje na to, aby stać się integralną częścią nowoczesnej Warszawy, która jednocześnie szanuje swoją przeszłość.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).