Teoria Adama-Boga
Wstęp
Teoria Adama-Boga, znana również jako doktryna Adama-Boga, jest kontrowersyjnym zagadnieniem w kontekście ruchu świętych w dniach ostatnich, powszechnie zwanym mormonizmem. Wprowadzona do nauk tej religii przez Brighama Younga, drugiego prezydenta Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, teoria ta budziła wiele emocji oraz nieporozumień wśród zarówno zwolenników, jak i krytyków tego ruchu. W artykule tym przyjrzymy się genezie tej teorii, jej obecnej pozycji w mormońskiej doktrynie oraz wpływowi, jaki wywarła na kult świątynny i postrzeganie mormonizmu w szerszym kontekście.
Historia i geneza teorii Adama-Boga
Teoria Adama-Boga została po raz pierwszy publicznie zaprezentowana przez Brighama Younga w kwietniu 1852 roku. W swoim wystąpieniu przekonywał on, że Adam jest Bogiem Ojcem, odpowiedzialnym za stworzenie ludzkich duchów oraz ciał fizycznych. Young twierdził, że Adam przybył na ziemię w zmartwychwstałym ciele, a jego rolą było upadnięcie za swoje dzieci. Ta doktryna wywołała natychmiastowe kontrowersje i stała się przedmiotem intensywnych debat wewnętrznych w ramach Kościoła.
Warto zauważyć, że pogląd ten nie był wyłącznie autorstwa Younga; niektórzy badacze sugerują, że jego korzenie mogą sięgać wcześniejszych nauk Josepha Smitha, założyciela Kościoła. Young przyznawał, że jego nauki często były inspirowane przez Ducha Świętego, co może tłumaczyć ich sprzeczności z niektórymi zapisami w Księdze Mormona oraz innymi tekstami uznawanymi za święte przez mormonów.
Obecna pozycja doktrynalna
Współczesne nauki Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich stanowczo odrzucają teorię Adama-Boga. Kościół naucza jedynie o Bogu Ojcu jako najwyższym bycie boskim oraz o Jezusie Chrystusie jako jego Synu. Adam jest postrzegany jako Michał Archanioł – pierwszy człowiek stworzony na ziemi oraz przewodniczący wyższego kapłana podlegającego Jezusowi. W ten sposób Adam nie jest traktowany jako Bóg Ojciec, ale raczej jako istota o niższym statusie.
Doktryna Adama-Boga była szczególnie krytykowana przez wielu liderów kościelnych już w czasach życia Younga. W miarę upływu lat Kościół zaczął dystansować się od tej teorii, a w latach 70-tych XX wieku została ona oficjalnie potępiona przez prezydenta Spencer W. Kimballa. Zmiany te były wynikiem dążenia Kościoła do bardziej konwencjonalnych i akceptowanych pozycji teologicznych.
Związek teorii z kultem świątynnym
Teoria Adama-Boga miała także wpływ na praktyki religijne związane z kultem świątynnym w mormonizmie. Elementy tej doktryny były obecne w obrzędach świątynnych już w okresie, gdy większość takich rytuałów odbywała się w Domu Obdarowania w Salt Lake City. Chociaż brak jest spisanych dokumentów dotyczących ceremonii sprzed 1877 roku, istnieją dowody wskazujące na to, że teoria ta była integralną częścią obrzędów związanych z obdarowaniem.
Niektóre relacje świadków sugerują, że podczas tych ceremonii pojawiały się postacie takie jak Elohim oraz Jahwe, co było zgodne z przekonaniami Younga na temat natury Boga i Adama. Jednakże z biegiem czasu i rozwoju teologii mormońskiej elementy te zaczęły być eliminowane z obrzędów świątynnych.
Zmiany interpretacyjne i krytyka
Od lat 80-tych XIX wieku teoria Adama-Boga zaczęła tracić poparcie wśród liderów Kościoła. W odpowiedzi na coraz silniejsze głosy krytyczne i sprzeciw ze strony niektórych członków hierarchii kościelnej pojawiły się oświadczenia, które miały na celu zdystansowanie się od tej kontrowersyjnej doktryny. Joseph F. Smith oraz inni liderzy jasno wskazywali na fakt, że teoria ta była osobistą opinią Younga i nigdy nie została uznana za kanoniczną.
Krytyka teorii Adama-Boga dotyczy także niejasności zawartych w jej definicji oraz wypowiedzi liderów Kościoła. Często można spotkać sprzeczne informacje dotyczące tego zagadnienia zarówno wewnątrz samego Kościoła, jak i na łamach literatury krytycznej dotyczącej mormonizmu.
Teoria Adama-Boga w mormońskim fundamentalizmie
Mimo oficjalnego potępienia teorii Adama-Boga przez główny nurt mormonizmu, nadal istnieją grupy religijne związane z mormońskim fundamentalizmem, które utrzymują tę doktrynę jako część swoich wierzeń. Uznawana jest ona za istotny element teologii tych grup oraz przyciąga nowych wiernych do ich wspólnot.
Fundamentaliści mormońscy często podkreślają znaczenie rodziny oraz małżeństw pluralistycznych jako kluczowych elementów swojej wiary. Teoria Adama-Boga znajduje tam zastosowanie jako uzasadnienie dla tych praktyk oraz nauk związanych z wywyższeniem ludzi po śmierci.
Zakończenie
Teoria Adama-Boga jest jednym z najciekawszych i najbardziej kontrowersyjnych aspektów historii religijnej mormonizmu. Z jednej strony stanowi próbę zrozumienia relacji między Bogiem a ludźmi poprzez pryzmat postaci Adama, z drugiej jednak wywołuje liczne dyskusje i kontrowersje zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne wobec Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Choć obecnie teoria ta została potępiona
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).