Vaivadiškiai (rejon wiłkomierski)
Wstęp
Vaivadiškiai, znane również pod polską nazwą Wojewodziszki, to niewielka wieś położona w rejonie wiłkomierskim na Litwie. Usytuowana 25 km na północny zachód od Wiłkomierza, miejscowość ta ma bogatą historię, która sięga XVIII wieku. W ciągu wieków wieś zmieniała swoich właścicieli, a także przynależność administracyjną, co miało znaczący wpływ na jej rozwój i charakter. W artykule tym przyjrzymy się historii Vaivadiškiai, jej przynależności administracyjnej oraz pozostałościom po dworze, które niegdyś stanowiły ważny element kulturowy tej okolicy.
Historia Vaivadiškiai
Historia Vaivadiškiai zaczyna się w 1787 roku, kiedy to dziedzicem Wojewodziszek był Michał Koszelewski oraz jego żona Brygida. Po śmierci Brygidy w 1814 roku, ich dzieci Jan i Petronela Podsońska podzielili się majątkiem. W późniejszym czasie, w drugiej połowie XIX wieku, właścicielami majątku zostali przedstawiciele rodziny Montwiłłów herbu Trzy Kolumny, którzy kontynuowali rozwój wsi.
W 1858 roku Andrzej Montwiłł był właścicielem majątku, który liczył 1409 dziesięcin ziemi i zamieszkiwało go wtedy 85 osób. Jego syn Wincenty Maciej oraz żona Aleksandra z domu Dowgiałło również przyczynili się do dalszego rozwoju wsi. Wincenty Montwiłł, znany jako pasjonat ogrodnictwa, założył tu duży sad oraz był prezesem Wileńskiego Towarzystwa Ogrodniczego. Jego działalność miała wpływ nie tylko na miejscową społeczność, ale także na region jako całość.
W XX wieku wieś przeszła istotne zmiany. Po zajęciu przez ZSRR w 1940 roku, miejscowość zaczęła tracić swoje historyczne oblicze. W 2001 roku we wsi mieszkało 105 osób, natomiast w 2011 roku liczba ta spadła do 76 mieszkańców.
Przynależność administracyjna
Przynależność administracyjna Vaivadiškiai była zmienna na przestrzeni lat. Po III rozbiorze Polski w 1795 roku miejscowość znalazła się w powiecie wiłkomierskim guberni kowieńskiej Imperium Rosyjskiego. W drugiej połowie XIX wieku Vaivadiškiai należały do parafii Szaty i gminy Ołoty.
Od 1920 roku wieś weszła w skład Litwy, jednakże po II wojnie światowej znalazła się pod rządami Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej aż do 1990 roku. W tym okresie zmieniono również nazwę miejscowości na Vaivadiškiai. Zmiany te miały duży wpływ na życie mieszkańców oraz na lokalną kulturę.
Dawny dwór w Vaivadiškiai
Około 1815 roku w Vaivadiškiai wzniesiono drewniany dwór, który był charakterystycznym przykładem lokalnej architektury. Dwór miał dziewięć osi i był wykonany z modrzewia. Stojąc na wysokiej podmurówce z głazów polnych, budowla była przykryta gontowym dachem o czterospadowym kształcie. Centralna część dworu od strony podjazdu została nadbudowana w formie mansardy.
Wejście do budynku stanowił portyk z dolnym tarasem i czterema filarami podtrzymującymi balkon na facjacie. Otaczający dom ogród z drzewami liściastymi oraz klombami dodawał mu uroku i stanowił przestrzeń dla odpoczynku mieszkańców.
Po II wojnie światowej dwór został zajęty przez NKWD, co wpłynęło na jego stan i użytkowanie. Obecnie budynek jest w ruinie, co świadczy o upływie czasu oraz zmianach społecznych i politycznych, które miały miejsce w regionie.
Współczesne życie we wsi
Dziś Vaivadiškiai jest miejscowością wiejską, która specjalizuje się przede wszystkim w produkcji mleka. Największe gospodarstwo rolne we wsi należy do Sigitasa Razvadauskasa i hoduje ponad 200 krów. Produkcja mleka stanowi istotny element lokalnej gospodarki i jest źródłem utrzymania dla wielu rodzin.
Mieszkańcy Vaivadiškiai żyją głównie z rolnictwa oraz hodowli zwierząt. Wieś charakteryzuje się zabudową z czasów sowieckich, co przypomina o burzliwej historii tej okolicy. Mimo że liczba mieszkańców jest niewielka, społeczność stara się utrzymać tradycje oraz rozwijać lokalne inicjatywy.
Zakończenie
Vaivadiškiai to wieś o bogatej historii i ciekawych tradycjach, która przetrwała wiele zmian politycznych i społecznych. Jej przeszłość jest związana z szlacheckimi rodami oraz ich działalnością na rzecz rozwoju regionu. Obecnie miejscowość koncentruje się na produkcji mleka i rolnictwie, co stanowi podstawę życia jej mieszkańców.
Mimo że wiele elementów historii Vaivadiškiai uległo zapomnieniu lub zniszczeniu, to lokalna społeczność stara się pielęgnować swoje dziedzictwo oraz przekazywać je kolejnym pokoleniom. Wieś jest przykładem miejsca, gdzie historia splata się z teraźniejszością, a tradycje są nadal żywe mimo upływu czasu.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).