HMS Swiftsure (1621)

Wstęp

HMS Swiftsure to angielski trójmasztowy galeon, który wszedł do służby w Royal Navy w 1623 roku. Okręt ten, początkowo klasyfikowany jako Great Ship, był jednym z wielu, które miały wzmocnić brytyjskie siły morskie w okresie dynamicznych zmian politycznych i militarnych. Swiftsure przeszedł wiele transformacji w swoim czasie służby, a jego historia jest nierozerwalnie związana z kluczowymi wydarzeniami II wojny angielsko-holenderskiej. W tym artykule przyjrzymy się bliżej projektowi i budowie HMS Swiftsure, jego służbie na morzach oraz losom po zdobyciu przez Holendrów.

Projekt i budowa

W 1618 roku angielska komisja rządowa, znana jako Jacobean Commission of Enquiry, opracowała raport sugerujący potrzebę wzmocnienia Royal Navy o nowe jednostki. W wyniku tego raportu zdecydowano o budowie sześciu nowych dużych okrętów, które miały być nieco mniejsze od już istniejących Royal Ships. Zakładano, że te jednostki będą stanowiły główną siłę nowej floty, z wypornością około 650 ton i uzbrojeniem składającym się z 42 dział.

Okręty miały być budowane w stoczni w Deptford pod nadzorem Williama Burrella, głównego budowniczego okrętów Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Kontrakt na budowę pierwszej pary okrętów – „Constant Reformation” i „Happy Entrance” – wynosił 8575 funtów. Złożono także zamówienie na drugą serię okrętów, która obejmowała „Victory” i „Garland”. Trzeci Great Ship, HMS Swiftsure, został zamówiony w lutym 1621 roku i miał być budowany równocześnie z okrętem trzeciej rangi – „Bonaventure”. Wodowanie Swiftsure miało miejsce jeszcze w 1621 roku.

Po wejściu do służby okręt wielokrotnie był przebudowywany. Po jednej z przebudów w 1652 roku liczba dział wzrosła do 46, a od 1653 roku wynosiła już 64 działa. Te zmiany były odpowiedzią na rosnące wymagania dotyczące uzbrojenia oraz potrzebę dostosowania się do dynamicznie zmieniającej się sytuacji na morzu.

Służba HMS Swiftsure

HMS Swiftsure rozpoczął swoją aktywną służbę w 1623 roku, a jego pierwszym zadaniem było udanie się do Hiszpanii. W 1625 roku okręt uczestniczył w nieudanej wyprawie przeciwko hiszpańskiej bazie morskiej w Kadyksie. Ta operacja była częścią szerszych wysiłków Anglii mających na celu osłabienie wpływów Hiszpanii na morzach. Od 1635 do 1643 roku HMS Swiftsure operował głównie w rejonie kanału La Manche, gdzie brał udział w różnych misjach obronnych i patrolowych.

Okres ten był dla Royal Navy czasem intensywnych działań wojennych oraz konfrontacji z innymi mocarstwami morskimi. HMS Swiftsure odegrał kluczową rolę w wielu operacjach, co przyczyniło się do jego reputacji jako jednego z bardziej znaczących okrętów tamtych czasów.

II wojna angielsko-holenderska

HMS Swiftsure stał się okrętem flagowym v-ce admirała Williama Berkeley podczas II wojny angielsko-holenderskiej. Najbardziej dramatycznym momentem jego służby było uczestnictwo w bitwie czterodniowej, która rozpoczęła się 11 czerwca 1666 roku. Pierwszego dnia bitwy okręt został ostrzelany przez holenderskie jednostki, co doprowadziło do utraty części ożaglowania i unieruchomienia jednostki.

W wyniku tych działań Holendrzy przeprowadzili abordaż na HMS Swiftsure i zdobyli go. Z załogi liczącej 380 marynarzy, około 80 zginęło podczas walki, a pozostałych około 300 zostało wziętych do niewoli. Holendrzy odkryli na pokładzie zdobytego okrętu nie tylko przewidywane 66 dział, ale aż 72 działa, z czego większość wykonana była z brązu.

Po zdobyciu HMS Swiftsure zmieniono jego imię na „Oudshoorn”, a okręt dalej brał udział w działaniach wojennych. Na przykład 7 czerwca 1672 roku uczestniczył w bitwie pod Solebay podczas III wojny angielsko-holenderskiej. Zmiana przynależności państwowej okrętu nie umniejszyła jego znaczenia historycznego oraz militarnych osiągnięć.

Znaczenie historyczne HMS Swiftsure

HMS Swiftsure jest przykładem ewolucji brytyjskiej floty wojennej oraz zmieniających się strategii morskich w XVII wieku. Okręt ten był świadkiem wielu kluczowych wydarzeń historycznych oraz zmian politycznych wpływających na Europę i światowe żeglarstwo. Jego historia ilustruje rozwój technologii morskiej oraz zmiany w taktyce bitewnej.

Ponadto HMS Swiftsure odzwierciedla również rosnącą rywalizację pomiędzy Anglią a Holandią o dominację na morzu. II wojna angielsko-holenderska była rezultatem tych napięć, a bitwy takie jak czterodniowa demonstrowały zarówno determinację Anglików do obrony swoich interesów morskich, jak i umiejętności Holendrów jako potęgi morskiej.

Zakończenie

Historia HMS Swiftsure pokazuje nie tylko losy jednego okrętu wojennego, ale także szersze konteksty polityczne i militarne XVII wieku. Od momentu swojego wodowania po dynamiczną służbę aż po dramatyczną utratę i zmianę przynależności państwowej – każdy etap życia tego galeonu wpisuje się w dzieje Royal Navy oraz europejskich konfliktów morskich tej epoki. Dziś HMS Swiftsure pozostaje symbolem nie tylko brytyjskiej odwagi morskiej, ale także skomplikowanej sieci alianse i rywalizacji pomiędzy narodami tamtych czasów.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).